ذبيح الله صفا

673

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

حبس ملك فخر الدين كرت ، در تقاضاى عفو آن پادشاه ساخته به سى و يكسالگى خود اشاره كرده است « 1 » و چون اين واقعهء حبس ربيعى هم بروايت سيفى و هم بروايت فصيح خوافى در سال 702 اتفاق افتاده بود پس تاريخ ولادتش سال 671 مىشود . ربيعى هم از حداثت سنّ آغاز شاعرى كرد و بمنادمت پادشاهان اختصاص يافت . در بيتى كه پيش ازين براى يافتن سال ولادت ربيعى بدان استناد جسته و در حاشيهء همين صحيفه نقل كرده‌ايم وى در سال 702 به خدمت هفده سالهء خود در درگاه ملك فخر الدين كرت اشاره مىكند و اين گفتار او معلوم مىدارد كه شاعر از حدود پانزده سالگى خود به خدمت پادشاهان كرت درآمد و اين مقارن بود با سال 685 هجرى و مصادف با يكسال پيش از محبوس شدن ملك فخر الدين كرت در قلعهء « خيسار » واقع در ولايت غور . توضيح آنكه ملك فخر الدين بعللى مغضوب پدر خود ملك ركن الدين معروف به شمس الدين كهين ( 677 - 705 هجرى ) شد و بفرمان او هفت سال از 686 تا 693 در حبس بود و درين سال بندهاى خود را گشود و بقلعه‌يى متحصن شد تا سرانجام بشفاعت امير نوروز مورد عفو قرار گرفت و بخراسان نزد آن امير رفت و با عزت و احترام مىزيست تا بروايت سيفى هروى در تاريخ‌نامهء هرات بسال 697 بپادشاهى نشست . وى خود شاعر و از مشوّقان شعرا بود و عدهء كثيرى از شاعران در خدمت وى بسر مىبردند و « ابن خطيب » يعنى ربيعى يكى از آنان بود كه از تاريخ 685 ، يكسال پيش از زندانى شدن فخر الدين تا سال 702 هجرى در خدمت او بسر مىبرد . در سال اخير چنان كه بتفصيل در كتب تاريخ « 2 » نقل شده ربيعى مورد غضب ملك قرار گرفت و بتهمت آنكه توطئه‌يى براى قتل ملك فخر الدين ترتيب داده است به زندان افتاد و در همان زندان به وضع نامعلومى

--> ( 1 ) - سى و يك رفت ز عمرم غرض از حرمتشان * هفده در خدمت تو چارده در بيت حرم ( 2 ) - تاريخ‌نامهء هرات ص 448 - 456 ؛ مجمل فصيحى حوادث سال 702 ؛ حبيب السير ج 3 ص 376 - 378 .